Najstarsza historia Hasselandu

Walki trzech książąt
W 897 r. po wojnie która objęła całą późniejszą Cyberię – trzy kluczowe bitwy morskie, które przesądziły o oddzielnym rozwoju Hasselandu, Cymerii i Valtarii – zmarł król Hasselandu Morwiniusz III, w wyniku odniesionych ran. W testamencie przekazał państwo trzem synom: najstarszemu Erranowi (34 l.), średniemu Obranowi (31 l.)i najmłodszemu Zayamowi (28 l.). Erran, zwany później Okrucyuszem, usiłował się koronować na króla, ale zapobiegli temu jego bracia. Bratobójcza bitwa pod Hawryłą nie przyniosła jednak rozstrzygnięcia. Hasseland podzielono na trzy w wyniku traktatu z 898 r. w Bolemowie.
Errania, Obrania i Zayania – tak nazywano trzy księstwa. Podział mógł się utrwalić, ale w 911 r. wojewoda Murryk zamordował złego Okrucyusza i obwołał królem lubianego księcia Zayama. Obran ostatecznie poddał się Zayamowi w 913 r.
Diecezja hassyjska
W tym samym 913 r. przybyła do Hasselandu misja kupiecko-religijna z biskupem Pawłem Szczygłem. Zayam w 914 r. postanowił przyjąć chrześcijaństwo (jako Jan Mateusz I) pod warunkiem, że bezdzietny i bezżenny Obran (jako Łukasz) został administratorem apostolskim Hasselandu (po naukach bp. Szczygła), a po wyjeździe i studiach zagranicą w 928 r. został biskupem.
Biskup Łukasz, który używał nazwiska Obranowicz, formalnie zarządzał diecezją obejmującą także Cymerię i Valtarię. To doprowadziło do wojen religijnych z Valtarami. Cymeria przyjęła chrześcijaństwo i zawarła unię personalną z Hasselandem w 937 r.
69-letni Jan Mateusz I zmarł w 938 r. Jego najstarszy syn Bartłomiej (50 l.!) objął tron, gdy młodszy, książę Franciszek (46 l.), dowodził wojskiem w kolejnych wojnach z Waltarią. Najmłodszy, Józef (42 l., przybrał nazwisko Zayam vel Zaym) po studiach zagranicznych został biskupem pomocniczym Diecezji Hassyjskiej (faktycznie najmłodszy Ignacy zmarł w wieku 21 l.; pozostawił po sobie dwójkę dzieci, co miało znaczenie dla dziejów hasseladzkich).
Bartłomiej I zmarł w 958 r. w wieku 70 lat. Miał jedynie córki, więc koronowany został 66-letni wówczas jego brat jako Franciszek I. On zaś miał jednego syna, Marcina; ten zaś zginął w 961 r. w wielkiej bitwie morskiej galer hassyjskich i valtarskich. Pojawił się problem następcy tronu. Bp. Józef Zaym (faktycznie zarządzający diecezją – Łukasz Obranowicz był już ciężko chory) sugerował, by zawrzeć korzystną unię z jakimś zamorskim krajem, poprzez małżeństwo córki Franciszka I, Magdaleny. Zaczął jednak aktywnie działać 25-letni Teodor, syn Ignacego, lubiany wojewoda kalimerski. Stronnictwo kalimerskie, jak ich nazywano, było b. silne.
I Statuta Hassyjskie
Franciszek I zmarł w 966 r.; regent bp. Józef Zaym (po śmierci bpa Obranowicza – ordynariusz) przewodził stronnictwu biskupiemu. Zwołał pierwsze w historii Zgromadzenie Starszyzny, na które przybyło aż 197 tzw. starszych. Zgromadzenie uchwaliło Statuta Hassyjskie, stanowiące, że w razie “niepewności wszelkiey” co do osoby nowego władcy, regent – biskup zwołuje Zgromadzenie Starszyzny, które mu “radą służy”.
Rok z przerwami trwały obrady. Aż do sporu z Cymerią; Rządca Cymerii, Daniel Baastram ogłosił, że nie uzna żadnych rad Zgromadzenia, a unia zakończyła się wraz ze śmiercią Franciszka I. Zaczem koronował się na króla Cymerii jako Daniel III. W 968 r. pośpiesznie koronowany został Teodor, zaś niedoszła królowa Magdalena uzyskała tytuł wielkiej księżnej Cymerii (faktycznie bezprawnie). Daniel został przez Sąd Królewski Hasselandu skazany zaocznie na śmierć.
Hasseland przeciw Cymerii
W 969 r. wojska hassyjskie zaatakowały Cymerię, po uprzednim porozumieniu z Valtarią (wciąż pogańską!). Valtaria pozostała neutralna; otrzymała w zamian cymeryjski port Giełz w pięćdziesięcioletnią dzierżawę. Wojska hassyjskie zniszczyły słabą armię cymeryjską, Daniel III uciekł do Valtarii, ale został wydany i stracony. Magdalena jako wielka księżna i wicekrólowa zamieszkała oficjalnie w Cymerii, faktycznie jednak pozostała w Hasselandzie; gubernatorem królewskim został Mścisław Obranowicz, sierota przysposobiony przez biskupa Obranowicza.
Przez jakiś czas panował pokój.
989 r. – umiera 85-letni Teodor; jego starszy syn, 60-letni Fryderyk, chory, zrzeka się korony; królem zostaje młodszy syn Janusz I.
989 r. – umiera 85-letni Teodor; jego starszy syn, 60-letni Fryderyk, chory, zrzeka się korony; królem zostaje młodszy syn Janusz I.
I Zjazd Hassyjski
Panowanie Janusza I było okresem pokoju. W 1000 r. w wieku 67 lat Janusz I organizuje Zjazd Hassyjski, z udziałem 78 starszych hassyjskich, 61- valtarskich i 43 – cymeryjskich. Zawarta zostaje Unia Tarlandzka (od miasta Tarland w którym był zjazd); król Janusz I uznany został za zwierzchnika Unii i naczelnika Rady Trzech; jego zastępcą został król Valtarii – Lubomir (imię z chrztu; pogańskie – Andyrian), a formalną członkinią Rady Trzech – wielka księżna Magdalena.
Janusz I zmarł w 1012 r.; jego syn Janusz II został królem w wieku 45 l. Po śmierci Magdaleny, Mścisław został wielkim księciem Cymerii; jako, że był ciężko chory, namiestnikiem został jego syn Dobrzywój.
1015 – umiera król Janusz II (47 l.). Królem Janusz III (23 l.).
1065 – umiera król Janusz III (73 .l) Królem Piotr I (50 l.)
!069 – umiera król Piotr I (54 l.). Królem Piotr II (25 l.)
1070 – po zamachu Piotr II ciężko ranny. Regentem zostaje jego wuj, brat Piotra I, książę Paweł.
1071 – umiera Piotr II. Nie ma dzieci, więc królem obwołano Pawła I (52 l.)
1092 – Paweł I Stary (93 l) umiera, jego syn ks. Janusz Dobromir (70 l.) jest ciężko chory, więc znów regencja – regentem zostaje młodszy syn Pawła I, książę Mieczysław (68 l.).
1101 – po śmierci Janusza Dobromira pojawia się problem następcy tronu, bo ks. Mieczysław też jest stary i chory. Prymas abp. Wiesław Kwertyn zwołuje Zgromadzenie.
Atak Johannisów
1101 – na Hasseland, rozdarty sporem o sukcesję, napadają wrogowie z kontynentu. Któż to taki? W Hasselandzie, od imienia dowódcy wrogiej armii Johanna, nazwani zostali Johanisami. Johanisi natarli na stolicę i pojmali część obradujących tam starszych. Abp Kwertyn został zamordowany, ks Mieczysław umiera na zawał (jak się przypuszcza).
Syn ks. Mieczysława,42-letni Mikołaj, organizuje obronę, ale stolica zostaje złupiona i spalona.
Piotr Paweł I
1102 r. Ks. Mikołaj ogłasza się Namiestnikiem Królewskim, wsparty przez kilkunastu ocalałych członków Rady Starszych. Wysyła wici, organizuje pospolite ruszenie. Zbiera się kilkanaście tysięcy ludzi. W czerwcu dochodzi najpierw do bitwy pod Maryjanowem, a potem – 22 czerwca – do wielkiej bitwy pod Smardzewem. Zwyciężają wojska Hasselandu. Napastnicy uciekają.
Wobec wielkich zniszczeń Hassowego Grodu, stolicy, ks. Mikołaj urządza się w zamku w Lubogniewie. Tam zbiera się Zgromadzenie Starszych, w liczbie zaledwie 27 osób – i ogłasza go królem. Mikołaj I (43 l.) przejmuje kraj zniszczony, unia z Cymerią i Valtarią faktycznie nie istnieje.
W 1102 r. dochodzi do wydarzenia, opisywanego w kilku kronikach. W okolicach wsi Niesia pojawił się jakiś potwór, powszechnie określany jako “Smok Niesiański”. Niszczy okoliczne zagrody, porywa bydło. Kilku rycerzy poległo, próbując go zgładzić. Ale wojna spowodowała, że nikt poważniejszy z rycerstwa się nim nie przejmował. Gdy w okolicach Niesi szedł spory oddział Johanisów, rycerz zwany Jędrkiem z Kalimierza wywabił go z jamy i naprowadził na Johanisów, którzy zostali całkowicie zniszczeni. Smok potem odleciał w nieznanym kierunku. Dzisiejszy Order Smoka ma swój początek w tamtych wydarzeniach.
Spokój w Królestwie
Później przez jakiś czas nie było szczególnych wydarzeń.
1142 – umiera Mikołaj I (83 l.). Królem zostaje jego syn Mikołaj II (60 l.)
1164 – umiera Mikołaj II (84 l.). Królem – jego syn Mikołaj III (najstarszy syn zmarł, podobnie średni; trzeci wyjechał na studia religijne i został duchownym; Mikołaj III – wcześniej Szczepan – był najmłodszy i miał “zaledwie” 51 lat).
Mikołaj III był długowieczny, ale nie miał dzieci. Nie miał też braci, którzy mogliby objąć tron. Umiera w 1205 r. Wcześniej jednak mianował księciem (nowość – poprzedni królowie nie nadawali takich tytułów) Andrzeja z Ryfgrodu (32 l.), swego dość dalekiego kuzyna; zasięgnął przy tym rady tzw. Smoczej Drużyny, czyli rycerzy odznaczonych “Tarczą Smoka”. W testamencie polecił koronowanie księcia Andrzeja na króla.
Pojawił się problem regencji; tradycyjny regent – biskup ordynariusz diecezji hassyjskiej – miał konkurenta w postaci ks. Andrzeja. Ostatecznie, doszło do ich porozumienia – biskup błyskawicznie koronował księcia Andrzeja na króla, jako Janusza IV, w zamian za wsparcie nowego monarchy tworzenia nowych diecezji.
II Statuta Hassyjskie
W 1208 r. Janusz IV zwołuje nowe, całkiem mu posłuszne Zgromadzenie Starszyzny, które przyjmuje II Statuta Hassyjskie; od tej pory król posiłkował się opiniami Rady Rycerskiej (czyli faktycznie “Smoczej Drużyny”), liczącej ok. 20 ludzi. Zgromadzenie miało być zwoływane tylko wówczas, jeśli Rada decyzji żadnej podjąć nie zdoła. Faktycznie, członkostwo w Zgromadzeniu miało być pewną formą nagrody, która później stała się tylko nominalna, bez żadnego znaczenia rzeczywistego. Po 1208 r. nigdy nie zwołano Zgromadzenia.
Do XV w., kiedy to Rada Rycerska została przekształcona w Senat, królowie funkcjonowali opierając się właśnie na niej. Natomiast każdy powiat uzyskał prawo wyłaniania do 10 “posłów do Zgromadzenia Starszyzny”, tzw. deputację; deputacje zbierały się w siedzibach kasztelanii, raz na rok – i radziły, a “petycje” zawoził kasztelan (z reguły członek Rady Rycerskiej) do stolicy.
Gdzieś od XII-XIII w. przybywa do Hasselandu spora grupa anglojęzycznych kupców i uczonych. Przywożą sporo wiedzy o obyczajach z anglojęzycznej strefy kulturowej. Jeden z nich, Henry Higgins, został nawet członkiem Rady Rycerskiej. Pod ich wpływem kasztelanie, na jakie był podzielony Hasseland, zaczęto nazywać hrabstwami, a kasztelanów – hrabiami. Powoli zaczął się kształtować system tytułów szlacheckich i arystokratycznych. Zawładnięcie w XIII w. Cymerią i utworzenie Marchii Cymeryjskiej z Erykiem Darlanem na czele przyczyniło się do powstania tytułu markiza.
Trzech Januszów
– 1225 umiera Janusz IV (52 l.), królem jego najstarszy syn Janusz V (24 l.)
– 1296 umiera Janusz V (95 lat!), jego najstarszy syn zmarł, średni zrzekł się korony (to oddzielna, b. ciekawa historia), młodszy Stefan został królem w wieku 60 lat jako Janusz VI. Ponieważ był bezdzietny, wskazał jako swego następcę najmłodszego brata Pawła (58 l.).
– 1317 umiera Janusz VI (81 l.); nieco młodszy od niego Paweł, koronowany jako Paweł II (79 l.) jest ciężko chory i dlatego regentem zostaje wskazany przez niego najstarszy syn Karol (55 l.). Ten ostatni, wbrew ojcu, postanawia “odbić Cymerię”; wydaje ogromne środki na budowę wielkiej floty galer (ze względu na niedużą odległość nie było sensu budować żaglowców) i w 1319 r. atakuje ją, bierze do niewoli wielkiego księcia Meryna, który zostaje zmuszony do podpisania ugody lubogiewskiej: Król Hasselandu – królem Cymerii; wielki książę co prawda pozostaje, ale formalnie (a po śmierci Meryna tron ma objąć jego syn Eryk) – ale faktycznie Cymerią ma kierować Namiestnik Królewski, którym zostaje młodszy syn Karola, Piotr (31 l.).
III Statuta Hassyjskie
– 1320 Paweł II umiera; Karol koronowany jako Karol I (58); swego najstarszego syna Pawła (34 l.) mianuje Starszym Rady Rycerskiej, faktycznie – pierwszym szefem rządu.
– 1327 Karol I zwołuje po raz pierwszy Zjazd Deputacyj, który zastąpił dawne Zgromadzenie. Zjazd uchwalił III Statuta Hassyjskie:
> Rada Rycerska (nazywana też Królewską) złożona z 7 duchownych, 21 arystokratów, 7 nominatów królewskich i 7 szlachty, wybieranej przez 5 lokalnych zjazdów deputacyj – 42 osoby, połączenie rządu i parlamentu;
> Zjazd Deputacyj raz na rok.
– 1351 Karol I (89) umiera; Paweł – Starszy Rady Rycerskiej (faktycznie zastępuje go diuk Damian Warrchowt), chory, abdykuje na rzecz swego syna Karola Stefana (35 l.), jako Karola II. Karol II nadaje ojcu tytuł arcyksięcia.
– 1358 umiera arcyks. Paweł; nowym Starszym Rady Rycerskiej faktyczny szef Rady, diuk Damian.
– 1363 Zjazd proponuje, by Radę Rycerską nazwać Królewską – i tak się też staje.
Jednak powoli kończy się długi okres pokoju. Z kliku stron pojawia się zagrożenie wojną.

Posted on January 3, 2014, in Uncategorized. Bookmark the permalink. Leave a comment.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: